maandag 23 november 2015

Boavida ... Het eiland van het goede leven.


BOAVIDA … HET EILAND VAN HET GOEDE LEVEN


De Griekse cartograaf Ptolemæus sprak in de tweede eeuw voor onze tijdrekening over “Heptanesia”,  Oudgrieks voor “een groep van zeven eilanden”. Door de eeuwen en vele omstandigheden heen werden de eilanden één grote stad, een stad met vele gezichten, vele bestuursvormen, rijk aan geschiedenis, aan strijd. Een stad ook met vele namen: Bom Bahia, Buon Bahia, Bombain - de goede baai - Bombay, Mumbay … In 1538 zouden de Portugezen het zelfs Boavida genoemd hebben: “het eiland van het goede leven”.  Mumbai - de naam die door de hindoe-nationalistische partij Shiv Sena in 1996 opnieuw werd ingevoerd - zou verwijzen naar de godin Mumbadevi en een tempel in 1737 voor haar gebouwd op de plaats waar nu de Chhatrapati Shivaji Terminus is, het voormalige Victoria Station. Zij  was de patroonheilige, de huisgodin van de oorspronkelijke bewoners van het centrale eiland, de Koli fishermen en de Agri, salt collectors.



Boavida, het eiland van het goede leven …

Ik kan het mij moeilijk voorstellen. Voor een beperkte elite zal het wellicht nog altijd waar zijn. Voor de overgrote meerderheid van de bevolking - naar schatting meer dan 15 miljoen, geregistreerd en niet - wordt dit zonder twijfel nooit werkelijkheid. In de eerste plaats al zeker niet voor de meer dan 1 miljoen bewoners van Dharavi, tot voor een paar jaar het grootste slumgebied van Azië. Deze bedenkelijke eer zou nu toekomen aan Orangi Town in de Pakistaanse stad Karachi. De Dharavi slums zijn bij ons vooral bekend door de werking van zuster Jeanne Devos en de film Slumdog Millionaire, waarin de kinderrollen “gespeeld” worden door kinderen uit de slum. Dev Patel, die Jamal Malik - de hoofdrol vertolkte - en zijn familie wachten nog steeds op de uitvoering van de contracten. De Britse productiebedrijven Celador Films en Film4productions blijven weigeren. Exemplarisch voor de manier waarop slumbewoners behandeld worden. Een meer positieve anekdote is wellicht het feit dat Dev Patel en Freida Pinto, de vertolkers van Jamal Malik en Latika, ook in het echte leven samen het geluk gevonden hebben. Hopelijk ook vandaag nog.



In de 18de eeuw was Dharavi nog een eiland, voor een groot gedeelte mangrovemoeras bewoond door Koli-vissers. In de 19de eeuw werden de moerassen gedempt, verhuisden de vissers en werden ze vervangen door nieuwe immigranten. Dharavi, eeuwenlang illegaal, werd in 2004 een officieel erkende wijk van Mumbai. Dharavi telt naar schatting meer dan 15.000 “thuisbedrijfjes” voornamelijk - in meestal erbarmelijke en ongezonde omstandigheden - actief rond het verwerken van recycleerbare afval, textiel en pottenbakken. De jaarlijkse omzet wordt geraamd op meer dan 600 miljoen euro.



Het zal niemand verbazen dat de bevolking van deze sloppenwijk geconfronteerd wordt met enorme gezondheidsproblemen. Een tekort aan toiletten, waardoor urineren en ontlasten gebeurt in de door de wijk stromende Mahim, jaarlijkse overstromingen tijdens het moessonseizoen en een gebrek aan zuiver water veroorzaken en verspreiden allerhande infectieziekten.

Ondanks het feit dat het stadsbestuur van Mumbai onder leiding van architect Mukesh Mehta reeds jarenlang werkt aan een ontwikkelingsplan voor Dharavi, blijven rijken en de opkomende middenklasse zich hiertegen verzetten. Verdwijnen moeten ze, die slumbewoners.

Boavida, het eiland van het goede leven …

In de ook ons bekende zwart-gele taxi verlaat ik Chhatrapati Shivaji, de luchthaven van Mumbai. Eenzelfde naam voor het grootste station en de internationale luchthaven, dit kan geen toeval zijn. Inderdaad niet. Chhatrapati Shivaji Raje Bhosle - 1627 / 1680 - was een van de bekendste leiders van de Maratha’s in het westen van India. Met succes versloeg hij de Mogols en de Islamitische sultans en wordt beschouwd als de stichter van het Maratha - rijk. Zonder enige schroom kroonde hij zichzelf in 1674 tot chhatrapati of keizer.
Ook vandaag nog wordt Shivaji door de hindoe-nationalisten beschouwd als een nationale held. Begrijpelijk dat Shiv Sena zijn naam en erfenis wil bewaren, gebruiken en misbruiken.

We rijden langs de spoorweg via de Senapati Bapat Marg en de Tulsi Pipe Road door Mahim en Dadar. Je kan er niet naast, niet zomaar voorbij. Tientallen gezinnen, honderden mannen en vrouwen, opvallend veel kleine kinderen. Pavement dwellers, ze liggen, staan, zitten op de stoep langs de spoorweg, lopen heen en weer, onverzorgd, vuil en verwaarloosd. Hoe zou het anders kunnen? Ze wassen, koken, eten, spelen en niksen. Ouderen kijken niet gericht voor zich uit, een lege blik, ontmoedigd, ontgoocheld, doelloos, niet meer wetend wat, waarheen, hoe, wanneer.  Anderen, met tientallen naast mekaar, vlechten rieten manden. Er zijn er die lachen en plezier maken. Ook dat kan blijkbaar nog, onbegrijpelijk. 

Ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat hun aantal sterk is toegenomen. Het zijn er opnieuw meer dan 3 tot 5 jaar geleden. Wat vaak sloganesk lijkt, is naar mijn bescheiden mening de ruwe en onweerlegbare werkelijkheid: wereldwijd neemt de kloof tussen arm en rijk toe, wereldwijd groeit het aantal armen, letterlijk: zienderogen! Sommigen zullen dit, met cijfers, statistieken en tabellen

in de hand proberen te weerleggen. Ten onrechte, want de officiële gegevens zijn meestal  gemiddelden: als het aantal rijken en hun inkomen stijgt, stijgt ook het algemeen gemiddelde of vergis ik mij? Geen correcte weergave van de onmiskenbare realiteit, tenminste voor wie zijn ogen niet wil sluiten en gehoor geven aan de roep van velen. Bij het uitrijden van Dadar passeren we de kleurrijke flower market, zo contrasterend met de grauwe werkelijkheid een paar meter terug. Contrasten zullen er altijd zijn, hoor ik de nuchtere realist al denken. Naïef als ik ben, in de ogen van sommigen ongetwijfeld, denk ik opnieuw: en toch … De taxi stopt voor YMCA – International House, mijn verblijfplaats deze week, midden in een moslimwijk.

De volgende dagen zal ik gewekt worden door de azan, de Islamitische oproep tot gebed. We zullen hoorbaar met elkaar leven. “Convivencia”  zoals de tijd tussen de 8ste en de 15de eeuw in Al–Andalus vaak werd genoemd. Christenen, joden en moslims leefden vreedzaam samen. Onder islamitisch bewind had elke religie haar plaats. De christelijke “reconquista”,  met de herovering van het Iberisch schiereiland als uitgangspunt en doelstelling resulteerde in gedwongen bekering, deportatie of terechtstelling van vele joden en moslims. Geschiedenis als gewetensonderzoek. Misschien moet ik toch gehoor geven aan de azan en samen met mijn geburen - al dan niet anders - mediteren, reflecteren, bidden. There is no way to peace, peace is the way, solidarity the solution.

Boavida, het eiland van het goede leven …

Ondertussen is het zondag en trek ik de stad in om een nieuwe inleefreis voor te bereiden, mensen laten kennismaken met het andere. Februari 2016 wordt opnieuw een boeiende tijd.


Ik trek naar de Gateway of India, Chhatrapati Shivaji Terminus, de Crawford Market en de Marine Drive. In de Crawford Market ga ik naar de Spice King mijn voorraad incredible spices  kopen. Garam masala, fish en goda masala, heerlijk geurende kardemom en saffraandraadjes … Ramesh geeft mij nog een aantal spicy recepten mee. Het wordt weer heerlijk kokkerellen als ik thuis ben. Terwijl ik de mij aangeboden thee, gekruid met super tea masala drink, word ik aangesproken door een vriendelijke man en zijn vrouw. Zij hebben het hele tafereel van aanprijzen en laten verleiden met pretoogjes gevolgd. Het is doctor Samir Dasgupta, clinical director in het Peerless Hospitex Hospital in Kolkata en zijn vrouw, zij zijn op bezoek bij hun dochter die hier in Mumbai studeert. Het wordt een gezellige babbel, gevolgd door het uitwisselen van naamkaartjes en een nieuwe afspraak. Februari 2016 in Kolkata.

Tegen mijn gewoonte in stap ik na 3 uur wandelen de Pizza by the bay binnen, niet echt Indisch. Na meer dan een maand alcoholvrij te hebben geleefd, heb ik nu wel erg veel zin in een frisse Kingfisher. De thermometer wijst immers meer dan 30 ° aan. Brute pech, het is dry-day, een van de 10 alcoholvrije dagen in India. Het zijn dagen waarop men, rekening houdend met de gebruiken binnen de verschillende religies, zowel Hindoe als Islam, nergens alcohol schenkt. De vasten duurt noodgedwongen nog minstens een dag langer …

Bart Massart
Mumbai, 23 november 2016

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen